Co jedzą motyle w lato i zimą

Motyle i jedzenie dla nich

 

Kolorowe skrzydła, lekki lot i ciągłe przesiadywanie na kwiatach. Motyle są jednymi z najbardziej rozpoznawalnych owadów na świecie. Wiele osób zastanawia się jednak, czym właściwie się żywią. Czy piją wyłącznie nektar? A może jedzą także owoce, soki roślinne albo coś zupełnie innego?

Pytanie pojawia się szczególnie wtedy, gdy znajdziemy osłabionego lub rannego motyla. Czasem motyl wpada do domu, siedzi nieruchomo na balkonie albo w ogrodzie i wygląda tak, jakby potrzebował pomocy. Dobra wiadomość jest taka, że zdobycie odpowiedniego pożywienia dla motyla zwykle nie sprawia większych problemów. Najpierw warto jednak wiedzieć, czym żywią się gąsienice. Potem co jedzą dorosłe motyle latem oraz jak radzą sobie w okresie zimowym.

 

Najważniejsze informacje w skrócie

• Gąsienice motyli żywią się głównie liśćmi roślin.
• Niektóre gatunki gąsienic rozwijają się tylko na jednym rodzaju roślin.
• Dorosłe motyle najczęściej pobierają nektar kwiatowy bogaty w cukry.
• Część motyli korzysta również ze słodkich soków bardzo dojrzałych owoców.
• Zimą większość motyli nie pobiera pokarmu i pozostaje w stanie spoczynku.
• Niektóre gatunki zimują jako jaja, gąsienice lub poczwarki.
• Do dokarmienia osłabionego motyla można użyć wody z cukrem w proporcji około 1:10.

 

Co je gąsienica motyla?

Zanim motyl rozwinie skrzydła i zacznie odwiedzać kwiaty, przechodzi przez etap gąsienicy. To właśnie wtedy pobiera największe ilości pokarmu. Można powiedzieć, że większość życia spędza na jedzeniu i gromadzeniu zapasów energii potrzebnych do późniejszego przeobrażenia.

Gąsienice żywią się głównie roślinami. W zależności od gatunku mogą zjadać liście drzew, krzewów, traw albo roślin zielnych. Niektóre są bardzo wybredne. Potrafią żerować wyłącznie na jednym rodzaju rośliny i bez niej nie są w stanie się rozwijać.

Przykładowo gąsienice bielinka kapustnika często spotyka się na kapuście. Chętnie żerują także na kalafiorze, a czasem można znaleźć je również na brokułach czy liściach jarmużu. Z kolei rusałka pawik i rusałka pokrzywnik składają jaja na pokrzywach. Właśnie tam młode gąsienice znajdują pożywienie od pierwszych chwil życia.

Apetyt bywa naprawdę imponujący. Mała gąsienica, która wykluła się z jaja, w ciągu kilku tygodni może zwiększyć swoją masę wielokrotnie. Dlatego przez większość dnia po prostu je. Je, odpoczywa i ponownie je.

Czasem można zauważyć liście pełne dziur albo niemal całkowicie ogołocone pędy. Bardzo często za taki widok odpowiadają właśnie gąsienice motyli. Dla ogrodnika bywa to problem, ale dla samego owada to normalny etap rozwoju.

Nie wszystkie gąsienice żywią się jednak tym samym. Niektóre wybierają liście drzew liściastych, inne rośliny łąkowe. Są nawet gatunki związane z danymi roślinami, których nie zamienią na żadne inne. To dlatego obecność określonych motyli w danym miejscu często zależy od występowania odpowiednich roślin żywicielskich.

Co ciekawe, dieta gąsienicy i dorosłego motyla może wyglądać zupełnie inaczej. Gąsienica gryzie liście silnymi żuwaczkami, natomiast dorosły motyl nie ma już takiego aparatu gębowego. Zamiast tego korzysta ze specjalnej ssawki przypominającej zwiniętą rurkę. Dzięki niej pobiera płynny pokarm, o czym za chwilę.

 

Co jedzą motyle w lato?

Lato to okres największej aktywności większości motyli. Właśnie wtedy można zobaczyć je na łąkach, w parkach, ogrodach i na leśnych polanach. Dorosłe motyle nie gryzą jednak liści tak jak gąsienice. Ich pokarm wygląda zupełnie inaczej.

Podstawą diety motyli jest nektar kwiatowy. To słodka ciecz produkowana przez rośliny, bogata przede wszystkim w cukry. Dla motyla stanowi szybkie źródło energii potrzebnej do lotu, poszukiwania partnera oraz składania jaj. Do pobierania pokarmu służy długa ssawka zwinięta pod głową niczym mała sprężynka. Gdy motyl siada na kwiecie, rozwija ją i sięga do wnętrza kwiatu. Niektóre gatunki potrafią pobierać nektar z bardzo głębokich kwiatów, do których wiele innych owadów nie ma dostępu.

Nie trzeba mieć specjalnego ogrodu, by zobaczyć motyla podczas posiłku. Wystarczy kawałek kwitnącej łąki albo kilka roślin przy domu. Szczególnie często można zauważyć je na lawendzie, choć równie chętnie odwiedzają wiele innych kwiatów pojawiających się latem.

Ale czy nektar to wszystko? Niekoniecznie.

Część gatunków chętnie korzysta również z przejrzałych owoców. Rozgniecione owoce potrafią przyciągnąć niektóre gatunki motyli. Szczególnie gdy są już bardzo dojrzałe i zaczynają wydzielać intensywny zapach. W takim miejscu motyl może znaleźć sporo łatwo dostępnych cukrów. Cukry zawarte w owocach stanowią dla nich wartościowe źródło energii. Wystarczy pozostawione na ziemi nadgryzione jabłko albo pęknięte śliwki. Po pewnym czasie pojawią się pierwsi skrzydlaci goście.

Zdarza się też, że motyle siadają na wilgotnej ziemi albo błocie. Na pierwszy rzut oka wygląda to dziwnie. Nie szukają tam jednak nektaru. Pobierają wodę oraz rozpuszczone w niej minerały, przede wszystkim sole mineralne potrzebne organizmowi. Ciekawy widok? Czasami można zobaczyć nawet kilka lub kilkanaście motyli skupionych wokół jednej wilgotnej plamy ziemi. Szczególnie często obserwuje się takie zachowanie po deszczu, gdy podłoże długo pozostaje mokre.

Niektóre egzotyczne gatunki potrafią korzystać nawet z soków wypływających z uszkodzonych drzew. W Polsce takie zachowania również bywają obserwowane, choć zdecydowana większość motyli nadal wybiera kwiaty jako główne źródło pożywienia.

 

Co jedzą motyle w zimę?

W większości przypadków motyle zimą po prostu nic nie jedzą. Dzieje się tak dlatego, że o tej porze roku niemal nie spotkamy aktywnych motyli latających po ogrodach czy łąkach. Niskie temperatury sprawiają, że owady nie są w stanie normalnie funkcjonować. W dodatku brakuje kwiatów dostarczających nektaru.

Wiele gatunków spędza zimę w zupełnie innej postaci. Jedne zimują jako jaja, inne jako gąsienice lub poczwarki. Dopiero wraz z nadejściem cieplejszych miesięcy kończą rozwój i pojawiają się jako dorosłe motyle.

Istnieją również gatunki zimujące w postaci dorosłego owada. Szukają wtedy schronienia w dziuplach, szczelinach drzew, stodołach, piwnicach czy na strychach. Ich organizm przechodzi w stan przypominający zimowy letarg. Nie latają, nie rozmnażają się i nie pobierają pokarmu.

A co z motylami trzymanymi w domu?

Jeżeli motyl wykluje się zimą w ogrzewanym pomieszczeniu albo przypadkowo zostanie wybudzony przez wysoką temperaturę, może przez pewien czas normalnie funkcjonować. Problem polega na tym, że w naturze nie znajdzie wtedy pożywienia ani odpowiednich warunków do życia. Zapas energii szybko się wyczerpuje, dlatego taki motyl zwykle żyje znacznie krócej niż osobniki pojawiające się wiosną lub latem.

Z tego powodu zimą znacznie częściej spotyka się ukryte poczwarki czy zimujące dorosłe motyle niż owady aktywnie poszukujące pokarmu. Dla większości gatunków jest to po prostu okres przeczekania do nadejścia cieplejszych dni.

 

Jak nakarmić motyla, któremu chcemy pomóc?

Czasami zdarza się znaleźć motyla, który wygląda na osłabionego. Siedzi nieruchomo na chodniku, balkonie albo parapecie i nie reaguje tak żywo jak zdrowe osobniki. Nie zawsze oznacza to problem. Motyl może być po prostu wychłodzony po chłodnej nocy lub deszczu. Jeśli jednak mamy wrażenie, że potrzebuje pomocy, można spróbować dostarczyć mu łatwo dostępnej energii.

Najprostszym rozwiązaniem jest przygotowanie niewielkiej ilości wody z cukrem. Wystarczy odrobina cukru rozpuszczona w letniej wodzie. Płyn nie powinien być gęsty. Dobrze sprawdza się proporcja około 1 części cukru na 10 części wody. Przykładowo będzie to pół łyżeczki cukru rozpuszczone w 5 łyżeczkach letniej wody. Motyle pobierają pokarm za pomocą cienkiej ssawki, dlatego zbyt lepka mieszanka może im utrudnić jedzenie.

Nie trzeba łapać motyla ani wkładać mu ssawki do płynu. Lepiej nanieść kilka kropli na spodek albo kawałek waty i ustawić owada obok. Jeśli będzie zainteresowany, sam rozwinie ssawkę i zacznie pobierać pokarm.

Czasem dobrze sprawdzają się także bardzo dojrzałe owoce. Motyle w naturze również korzystają ze słodkich soków wypływających z uszkodzonych owoców. Wystarczy niewielki fragment owocu z odsłoniętym miąższem.

Warto pamiętać o jednej rzeczy. Nie każdy nieruchomy motyl wymaga ratunku. Jeżeli skrzydła są mocno uszkodzone, owad jest bardzo stary albo doznał urazu, nawet najlepszy pokarm nie zawsze pomoże. Natura bywa bezlitosna.

Jeżeli motyl jest jedynie osłabiony lub wychłodzony, czasem wystarczy kilkanaście minut w cieplejszym miejscu i niewielka porcja słodkiego płynu. Nierzadko po takim odpoczynku ponownie rozkłada skrzydła i odlatuje.

Najlepszą pomocą dla motyli pozostaje jednak tworzenie miejsc, gdzie same mogą znaleźć pożywienie. Kwitnące rośliny, fragment dzikiej łąki czy niewielki ogród bez nadmiaru chemii potrafią pomóc znacznie większej liczbie motyli niż ratowanie pojedynczego owada znalezionego przypadkiem na ziemi.

 

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Co jedzą motyle latem?
Latem motyle najczęściej żywią się nektarem kwiatowym. Niektóre gatunki pobierają także słodkie soki z bardzo dojrzałych owoców.

Co jedzą motyle zimą?
Większość motyli zimą nie pobiera pokarmu. W tym okresie pozostają ukryte i oczekują na nadejście cieplejszych miesięcy.

Czy motyle jedzą owoce?
Tak. Niektóre gatunki mogą pobierać soki z przejrzałych lub uszkodzonych owoców zawierających dużo cukrów.

Co je gąsienica motyla?
Gąsienice żywią się głównie liśćmi roślin. W zależności od gatunku mogą wybierać konkretne rośliny żywicielskie.

Czy można nakarmić osłabionego motyla?
Tak. Najczęściej podaje się niewielką ilość wody z cukrem o niskim stężeniu.

Jak przygotować wodę z cukrem dla motyla?
Można wymieszać jedną część cukru z dziesięcioma częściami letniej wody. Powstały płyn powinien być lekko słodki i niezbyt gęsty.

Czy motyle piją wodę?
Tak. Motyle mogą pobierać wodę oraz rozpuszczone w niej minerały z wilgotnej ziemi lub kałuż.

Dlaczego zimą nie widać motyli?
Niskie temperatury uniemożliwiają aktywność większości gatunków. W tym czasie zimują jako dorosłe owady albo w innych stadiach rozwoju.

 

Zostań z nami na dłużej, inne artykuły też są ciekawe:

• Ile żyją motyle – rusałka pawik, monarcha, cytrynek i inne
• Hodowla motyli w domu – co warto wiedzieć?
• Lisy domowe - czy można mieć lisa w domu?